నేను నేనే!

జ్ఞానానందమయం దేవం నిర్మల స్ఫటికాకృతిమ్
ఆధారం సర్వ విద్యానాం హయగ్రీవముపాస్మహే!

ఆత్మ సాక్షాత్కారం పొందిన వారిలో నేనే వరిష్ఠుడను
నా ఆనందాన్ని సాక్షత్కరించుకుని ఆనందించేది కూడా నేనే
బాలకులు, చదువురాని వారు కూడా దేని మహిమను "నేను" అంటూ గుర్తిస్తారో అదే నేను.

-- శ్రీ శంకర ఉవాచ నుంచి హయగ్రీవ జయంతి సందర్భంగా

నానాచిద్ర ఘటోదర స్థిత మహాదీప ప్రభా భాస్వరం
జ్ఞానం యస్య తు చక్షురాది కరణ ద్వార బహి స్పందతే
జానామీతి తమేవ భాంతమ్ అనుభాతి ఏతత్ సమస్తం జగత్
తస్మై శ్రీ గురు మూర్తయే నమ ఇదం శ్రీ దక్షిణామూర్తయే

గురవే సర్వలోకానాం, భిషజే భవరోగిణామ్
నిధయే సర్వ విద్యానాం, దక్షిణామూర్తయే నమః

గోవింద ద్వాదశ మంజరికా స్తోత్రము

భజ గోవిందం భజ గోవిందం గోవిందం భజ మూఢమతే
సంప్రాప్తే సన్నిహితే కాలే నహి నహి రక్షతి డుకృఞ్కరణే

మూఢ! జహీహి ధనాగమ తృష్ణాం కురు సద్భుద్ధిమ్ మనసి వితృష్ణామ్
యల్లభసే నిజకర్మోపాత్తం విత్తం తేన వినోదయ చిత్తం - 1

నారీస్తనభర నాభీదేశం దృష్టామాగా మోహావేశం
ఏతన్మాంసవసాది వికారం మనసి విచిన్తయ వారం వారం - 2

నళినీదళ గత జల మతి తరళం తద్వజ్జీవిత మతిశయ చపలం
విద్ధి వ్యాధ్యభిమాన గ్రస్తం లోకం శోకహతం చ సమస్తం - 3

యావద్విత్తోపార్జనసక్త స్తావన్నిజపరివారో రక్తః
పశ్చాజ్జీవతి జర్ఝరదేహే వార్తాం కోపి న పృచ్చతి గేహే - 4

యావత్పవనో నివసతి దేహే తావత్ పృచ్చతి కుశలం గేహే
గతవతి వాయౌ దేహాపాయే భార్యా భిభ్యతి తస్మిన్ కాయే - 5

అర్థమనర్థం భావయ నిత్యం నాస్తి తతస్సుఖలేశ స్సత్యం
పుత్రాదపి ధనభాజాం భీతి స్సర్వత్రైషా విహితా రీతిః - 6

బాలస్తావ త్క్రీడాసక్త స్తరుణస్తావ త్తరుణీసక్తః
వృద్ధస్తావ చ్చిన్తాసక్తః పరే బ్రహ్మణి కోపి న సక్తః - 7

కా తే కాన్తా కస్తే పుత్త్ర స్సంసారోయ మతీవ విచిత్రః
కస్య త్వం వా కుత ఆయాతః తత్త్వం చిన్తయ యదిదం భ్రాంతః- 8

సత్సంగత్వే నిస్సంగత్వం నిస్సంగత్వే నిర్మొహత్వమ్
నిర్మోహత్వే నిశ్చలతత్త్వం నిశ్చల తత్త్వే జీవన్ముక్తిః - 9

వయసి గతే కః కామవికార శుష్కే నీరే కః కాసారః
క్షీణే విత్తే కః పరివారో జ్ఞాతే తత్త్వే క స్సంసారః - 10

మా కురు ధన జన యౌవన గర్వం హారతి నిమేషాత్కాల స్సర్వమ్
మాయామయ మిద మఖిలం హిత్వా బ్రహ్మ పదం త్వం ప్రవిశ విదిత్వా - 11

దినయామిన్యౌ సాయం ప్రాత శ్శిశిరవసన్తౌ పునరాయాతః
కాలః క్రీడతి గచ్చత్యాయు స్తదపి న ముఞ్చత్యాశావాయుః - 12

ద్వాదశ మఞ్జరికాభిర శేషః కథితో వైయాకరణ స్యైషః
ఉపదేశోభూ ద్విద్యానిపుణైః శ్రీమచ్చఞ్కర భగవచ్చరణైః

మోహ ముద్గరః

యోగనిద్ర

చారుపటీర హీర ఘనసార తుషార మరాళ చంద్రికా
పూర మృణాల హార పరిపూర్ణ సుధాకర కాశ మల్లికా
సార నిభాంగ శోభితభుజంగమ తల్పమునందు యోగని
ద్రా రతిఁ జెంది యుండు జఠర స్థిత భూర్భువ రాది లోకుఁ డై

-- శయన ఏకాదశి సందర్భంగా శ్రీ మదాంధ్ర భాగవతము నుంచి

నారద మహర్షి మాటల్లో 'ఈశ్వరుడు - విశ్వం'

గాంధారీ ధృతరాష్ట్రులు దేహ త్యాగము సేసికొనుట అనే ఘట్టము శ్రీ మదాంధ్ర భాగవతము ప్రధమ స్కంధము నుంచి

విదుర గాంధారీ ధృతరాష్ట్రులు నన్ను వంచించి యందుఁ బోయిరో వారల నిశ్చయంబులెట్టివో ఎఱుంగనని సంజయుండు దుఃఖించు సమయమున తుంబురు సహితుడై నారదుడు వచ్చిన,
వారిని పూజించి కౌంతేయాగ్రజుడు నారదుని తో ఇట్లనియె:

అక్కట తల్లి దండ్రులు గృహంబున లేరు మహాత్మ వారు నేఁ
డెక్కడ వోయిరో యెఱుఁగ నెప్పుడు బిడ్డల పేరు గ్రుచ్చి తాఁ
బొక్కుచు నుండుఁ దల్లి యెటు వోయెనొకో విపదంబురాశికిన్
నిక్కము కర్ణధారుఁడవు నివు జగజ్జనపారదర్శనా.

అనిన విని సర్వజ్ఞుండైన నారదుండు ధర్మజున కిట్లనియె:

ఈశ్వరవశంబు విశ్వం బీశ్వరుండ భూతంబుల నొకటితో నొకటిఁ జేర్చునెడఁబాపు; సూచీభిన్ననాసిక లందు రజ్జుప్రోతంబు లగుచుఁ గంఠరజ్జువులఁ గట్టంబడిన బలీవర్దంబులుంబోలెఁ, గర్తవ్యాకర్తవ్య వేద లక్షణ యగు వాక్తంత్రియందు వర్ణాశ్రమ లక్షణంబులు గల నామంబులచే బద్ధులై, లోకపాలసహితంబైన లోకం బీశ్వరాదేశంబు వహించుఁ గ్రీడాసాధనంబు నక్షకందుకాదులకెట్లు సంయోగవియోగంబు లగుచుం; సమస్త జనంబును జీవ రూపంబున ధృవంబును, దేహరుపంబున నధృవంబునై యుండు; మఱియొక్క పక్షంబున ధృవంబు నధృవంబునుం గాక యుండు శుద్ధబ్రహ్మస్వరుపంబున రెండునై యుండు; నజగరంబు చేత మ్రింగబడిన పురుషుండన్యుల రక్షింప లేనితెఱుంగునఁ బంచభూతమయంబై కాలకర్మగుణాధీనంబైన దేహంబు పరుల రక్షింప సమర్ధంబు గాదు; కరంబులుగల జంతువులు గరంబులు లేని చతుష్పదంబులు లాహరంబులగు, జరణంబులు గల ప్రాణులకుం జరణంబులు లేని తృణాదులు భక్షణీయంబులగు, నధిక జన్మంబు గల వ్యాఘ్రాదులకు నల్ప జనంబుగల మృగాదులు భొజ్యంబులగు, సకల దేహి దేహంబులందు జీవుండు గలుగుటం జేసి జీవునికి జీవుండ జీవిక యగు సహస్తాహస్తాదిరూపం బైన విశ్వమంతయు నీశ్వరుండుగాఁ దెలియుమతనికి వేరు లేదు; నిజమాయావిశేషంబున మయావియై జాతి భేద రహితుండైన యీశ్వరుండు బహు ప్రకారంబుల భోగి భోగ్య రూపంబుల నంతరంగ బహిరంగంబుల దీపించుం గాన, యనాథులు దీనులు నగు నా తలితండ్రులు ననుం బాసి యేమయ్యెదరో, యెట్లు వర్తింతురో యని వగవం బనిలే దజ్ఞానమూలంబగు స్నేహంబుననైన మనోవ్యాకులత్వంబు పరిహరింపు మనెను.

ఆత్మ శాంతి కి తేలిక మార్గం

శౌనకాది మునులు సూత మహా ముని తో:

అలసులు మందబుద్ధిబలు లల్పతరాయువు లుగ్రరోగసం
కలితులు మందభాగ్యులు సుకర్మము లేవ్వియుఁ జేయఁజాల రీ
కలియుగమందు మానవులు గావున నెయ్యది సర్వసౌఖ్య మై
యలవడు నేమిటం బొడము నాత్మకు శాంతి మునీంద్ర చెప్పవే

దానికి సూత మహర్షి సమాధానం:

అతిరహస్య మైన హరిజన్మ కథనంబు మనుజుఁ డెవ్వఁ డేని మాపు రేపుఁ
జాల భక్తి తోడఁ జదివిన సంసార దుఃఖ రాశిఁ బాసు తొలఁగి పోవు.

--- ఆంధ్ర మహాభాగవతం నుంచి
(సద్విచారం చేయడానికి ఆత్మ శాంతి ఎంతో అవసరం; విచారం వలననే జ్ఞానం; జ్ఞానం వలననే మోక్షం కలుగుతాయి.)

కృషి పౌర్ణమి

పొలాలనన్నీ,
హలాలదున్నీ,
ఇలాతలంలో హేమం పిండగ,
జగానికంతా సౌఖ్యం నిండగ,
విరామమెరుగక పరిశ్రమించే,
బలం ధరిత్రికి బలి కావించే,
కర్షక వీరుల కాయం నిండా
కాలువకట్టే ఘర్మజలానికి,
ఘర్మజలానికి,
ధర్మజలానికి,
ఘర్మజలానికి ఖరీదులేదోయ్.

-- ప్రతిజ్ఞ అనే శ్రీ శ్రీ కవిత నుంచి (మహాప్రస్థానం సంకలనం) ఏరువాక పౌర్ణమి సందర్భంగా;

సాధనం

1. జ్ఞాన సాధనం
కాంతి తప్ప మరి దేనితోను ఏ వస్తువునైనా చూడజాలం. అట్లే విచారణ తప్ప మరొక సాధనంచే జ్ఞానం పొందలేం.

2. మోక్ష సాధనం
వంటకు అగ్నియే అపరోక్ష కారణమైనట్లు జ్ఞానం మాత్రమే మోక్షానికి అపరోక్ష సాధనం. మరి ఏ ఇతర సాధనాలూ కావు. ఎందుకంటే జ్ఞానం లేనిదే మోక్షం సాధ్యం కాదు కనుక.

--- శ్రీ శంకర ఉవాచ నుంచి